Category Archives: Children’s Books

Wish List: Anong Pilipinong aklat pambata o pangkabataan ang gusto mong mailimbag?

1. Isang aklat pambata ni National Artist Virgilio S. Almario tungkol sa kung paano maging makata, at serye ng mga aklat na hihimok sa mga batang subukang magsulat din ng maikling kwento, awit, dula, at personal na sanaysay–upang maging bahagi ito ng malikhaing pagpapahayag sa kanilang sarili. Malaki kasing suliranin ng ating kabataan ay ang paghanap sa kanilang pagkakakilanlan, kung kaya nahuhumaling sa cosplay. Walang masama dito, ngunit sana’y magkaroon din sila ng venue upang mahanap ang kanilang panloob na pagkakakilanlan.

Ngunit, bumalik tayo sa dream book ko na isusulat sana ni Sir Rio. Sa lahat ng genre, ang tula pa rin ang pinaka-intimidating sa madla, hindi lang sa ating kultura, pero maging sa dayuhang kultura. Kung basehan ang mga kuwentong-pambatang nilikha niya, ang saya siguro matuto ng paglikha ng tula mula kay Sir Rio, kahit ito ay sa pamamagitan ng isang how-to book lamang. Sana ito ay masaya ang pagkakadisenyo at sana ito ay may mga makukulay na ilustrasyon, upang ito’y mas masayang basahin.

2. Mas maraming tunay na “picture book”–mga aklat na pasisimulan ng mga ilustrador, hindi ng manunulat. O totally walang teksto. Panahon na para makilala natin ang ating mga Shaun Tan, David Weisner, Jillian Tamaki, at Isabelle Arsenault. Ang aktibong gumagawa nito, ng pag-initiate ng ilustrador sa paglikha ng aklat, marahil, ay si Jomike Tejido. Lumalago na rin ang lokal na graphic novel industry, na nagsyo-showcase ng mahuhusay na trabaho ng mga ilustrador na Pinoy. Ngunit, napakalaki pa ng potensyal ng picture book, may mga uring hindi pa natin nakikita dito sa Pilipinas. Hindi naman tayo nagkukulang sa mga ilustrador na may kakayahang mangyari ito. Kulang tayo, marahil, sa mga premyong mala-Caldecott at siguro, mas masigasig na encouragement mula sa mga publisher. Ang Canvas books ay may ganitong layunin sa paglikha ng picture books–nauuna idevelop ang biswal bago teksto–ngunit may kamahalan lang ang kanilang mga aklat. Sana ay may pang-commercial market sila. Ang PBBY Illustrators Prize naman, sa tingin ko, ay maaaring maging daan upang mangyari ito kung siguro minsan bawat dalawang taon o salitan ng taon, iuuna nilang ilunsad ang Illustrators Prize kaysa Writers Prize.

3. Mas maraming aklat para sa mga batang may special needs. Upang tunay at tuluyang maisakatuparan ang layunin  ng Deped sa kanilang “No Child Left Behind”, kailangang bigyang-tuon at kilalanin din ang pangangailangan sa edukasyon ng mga batang may kapansanan sa pamamagitan ng paglikha ng mas inclusive na lipunan para sa kanila. Ang unang-unang hakbang ay ang pagturo ng pag-unawa sa mga batang walang kapansanan. Sa aking palagay ay malaki ang magagawa ng mga aklat na pumapaksa sa 1)  “anti-bullying”,  2) mga specific na kapansanan ngunit sa mas sensitibong pamamaraan gaya ng “Xilef”, 3) araw-araw na buhay ng mga batang may kapansanan–sila ay mga bata rin!

4. Ang maraming mga kuwentong nasa mga notebook ko!

Libre lang naman ang mangarap.

notebooks

Maligayang Pambansang Araw ng mga Aklat Pambata!

Ano ang paborito mong aklat pambata?

anton dindo

Tuwing tatanungin ako ng tanong na ito, iba-iba ang aking sagot—dahil napakarami ng aking paboritong aklat! Hindi rin makakatulong na tanungin ko itong si Kulit, kasi may sarili din siyang listahan. Kaya para sa kontribusyon kong ito sa blog tour ng NCBD 2015, sinikap kong pumili na lamang ng apat na aklat na kasalukuyang top-of-mind ko. At heto sila, in no particular order:

xilef

XILEF
Augie Rivera/Beth Parrocha Doctolero
Adarna House, 2000

Mula 2000 hanggang ngayon, para sa akin, nananatili ang Xilef bilang isang akdang natatangi sa paglalarawan ng isang batang may special needs. Well-researched at sensitibo ang pagkakasulat ni Augie Rivera. Hindi sensationalized at stereotypical ang pagsasalarawan ng dyslexia; sa halip ay nagbibigay ito ng kalinawan sa dati ay isang mahirap intindihing learning disability. Naniniwala ako na kung may mas malinaw na pag-unawa ang mga batang Pilipino (maging ang kanilang mga magulang) ngayon tungkol sa dyslexia, ito ay sa malaking bahagi dahil nabasa nila ang Xilef. Hindi tumigil si Rivera sa pagtawag ng pansin sa dyslexia; maingat niyang inilarawan ang mundo ng batang si Felix sa paraang makikita ng mambabasa ang araw-araw na mga challenges na hinaharap nito sa pagbabasa. Mahalaga ito sa depiksyon ng ganitong espesyal na paksa. Kapag stereotypical ang paglalarawan ng kapansanan ay lalo lamang itong nakakasama imbes na nakakabuti. Naeexploit ang subject matter para lamang sa dramatic effect nito. Dapat tanggalin na ang pokus sa mga kakatwang katangian ng kapansanan at ilipat ito sa paglalarawan ng punto de bista ng taong may kapansanan, sa layuning baguhin na ang prevalent habit na ibahin sila mula sa tipikal, ibukod sila sa kanilang sariling mundo. Mahalaga ring kunin ang pag-unawa–sa halip na awa–ng mambabasa, at tuluyan nang tanggalin ang stigma sa pagkakaroon ng kapansanan, upang ang kalahatan ng lipunan ay tuluyan nang maging inclusive. Malaki ang responsibilidad ng manunulat sa pagsulat tungkol sa mga espesyal na paksa gaya ng dyslexia, at sa Xilef naipakita ni Rivera kung paano ito magandang gawin.

Magaan ang paghawak ni Rivera sa kanyang paksa, sa pamamagitan ng paglalarawan sa dyslexic na si Felix bilang isang batang may malikhaing imahinasyon. Maliban sa kanyang kapansanan, si Felix ay isang karakter na engaging at relatable. Sa madyik ng pag-iisip at kamay ni Beth Parrocha Doctolero, si Felix ay isang kyut na superhero na lumilipad sa makulay na kalawakan ng mga lumulutang na titik at asteroids.

gupit

ANONG GUPIT NATIN NGAYON?
Russell Molina/Hubert Fucio
Adarna House, 2012

Bilang anak ng isang taong minsang nagtrabaho bilang barbero, damang-dama ko ang punto de bista ng batang lalaki sa kuwento. Mula una kong bertdey hanggang nag-15, ang tatay ko lang ang gumugupit sa akin at sa aking 5 nakababatang kapatid. At iisa lang na estilo: chin-length na blunt cut. At ayaw niyang pahahabain ko ang aking buhok. Mas malinis daw tignan pag maiklli. Pero simula nang mag-16 ako, walang man lang paliwanag (hindi ko na rin siya tinanong) ay binigyan na niya ako ng allowance mga 4 hanggang 5 beses isang taon para magpunta sa parlor at magpa-style ng buhok. Kaya nagpakulot ako at nagpakulay ng buhok.

Nakakaaliw ang kuwento ni Russell Molina. Isa siyang ekspertong kuwentista na kaya kang paluhain sa kakatawa at walang babala, bigla-bigla kang paluluhain sa isang pihit lang—dahil sa isang gunita, o sa kuwentong ito, sa biglang pagtanto ng barberong tatay ni Eboy na binata na pala ito. May kurot sa dibdib ko tuloy pagdating sa bahaging tinanong si Eboy ng tatay niya, “Gupit binata ba iho?” Ganito rin kaya ang naisip ng Tatay ko nang napansin niyang ayaw na naming magkakapatid magpagupit sa kanya?

Gusto ko ang mapaglarong isip ni Eboy, na nahuli ng sing-mapaglaro at kakatwang mga biswal ni Hubert Fucio. Pinakanaaliw ako sa pagkalarawan kay Eboy at kanyang tatay nang nakabaligtad. Magtataka ka kung bakit sila baligtad. (Binaligtad ko ang pahina upang tignan kung mas mukhang tama sa paningin, pero mas mukhang tama ang komposisyon pag nakabaligtad dahil ang visual weight talaga ay nasa ibaba ng pahina.) Sa palagay ko ay sadyang inilarawan ni Fucio ang eksena nang baligtad—at marahil (dahil lamang may barberya dati ang tatay ko noong ako ay maliit pa kaya ko ito naisip), si Eboy ay nakatingin sa sarili niya sa bilog na salamin na nakaanggulo at nakapuwesto nang mataas sa dingding ng barberya (isang bagay na hindi na nakikita ngayon sa mga modernong barberya at parlor.) Matanong ko nga mamaya ang tatay ko.

dindo

DINDO PUNDIDO
ni Jomike Tejido
Adarna House, 2012

Ang “Dindo Pundido” ni Jomike Tejido ay may mga sangkap ng isang magandang kuwento: 1) temang mahusay ang pagkakabuo; 2) isang bida na nagdaan sa isang malaking pagbabago sa kanyang katauhan (o, mas tama ata, ka-alitaptapan); 3) isang paksang interesante sa mga bata—mga alitaptap; at 4) isang kawiliwiling plot. Dahil dito, paborito kong gamitin itong aklat bilang halimbawa sa aking pagtuturo ng mga workshop sa malikhaing pagsulat. Madali kong naipapakita sa aking mga estudyante ang mga elemento ng maikling kuwento at nailalarawan ko sa kanila ang bisa ng mga ito. Bukod dito, ang “Dindo Pundido” rin ay isa rin sa mga unang paboritong aklat ni Kulit. Dahil simple at payak ang kuwento, maaari itong bigyan ng mga matalinhaga—-bukod sa literal–na pakahulugan. Gusto ko ang mensahe ng kuwento. Maaring gamitin ang mga aklat na ganito sa bibliotherapy. Hinihimok nito ang batang mambabasang hanapin ang kanyang lakas sa kabila ng kanyang kahinaan, upang malampasan ang kanyang limitasyon o kahit anumang balakid sa kanyang minimithi.

Nasa ikalawang edisyon na ang “Dindo Pundido”. At sa pagitan ng unang pagkalimbag nito noong 2002 at 2012 ay mapapansin ang pag-mature ng estilo ni Tejido bilang ilustrador. Sa unang edisyon, kahanga-hanga ang paggamit ni Tejido ng medium na hindi pa gaano nagagamit noong mga panahong iyon sa ilustrasyon ng mga aklat-pambata, ang luwad. Ngunit sa ekspertong paghawak ni Tejido sa digital medium sa ikalawang edisyon, mas lalong umangat ang pananarinari ng kulay at texture ng mga halaman sa hardin na nagmistulang kagubatan.

baboy

ANG UNANG BABOY SA LANGIT
Rene O. Villanueva at Ibarra C. Crisostomo
Cacho Publishing House, 1991

Dahil, unang-una, sa mga linyang ito:
“Walang silbi ang baboy na hindi naging litson!
Walang halaga ang baboy na
hindi man lang naging tsitsaron!

Sobrang nakakatawa!

Ngunit bukod at higit sa nakakaaliw, ang “Ang Unang Baboy sa Langit” ay may importanteng mensahe tungkol sa kahalagahan ng pagpapanatili ng integridad at ideyalismo sa kabila ng kakulangan nito sa lipunan. Kahanga-hanga si Butsiki dahil hindi siya nagpatalo sa “peer pressure” at pinanatili niya at pinanindigan niya ang kanyang mga paniniwala at mga pagpapahalaga (values) sa kanyang paghanap ng kanyang life purpose. Sa mas malalim na talakayan, ang “herd mentality” dito ng mga baboy ay maaaring tignang talihhaga para sa umiiral na masamang kaugalian sa lipunan, at si Butsiki ay maaaring tignan bilang pag-iisip na antiestablishment. 1991 pa nang unang nalimbag ang aklat na ito, panahong pre-digital. Narinig ko nang naikwento ng publisher na si G. Ramon Sunico kung paano mabusisi ang pagkakagawa ng mga ilustrasyon ni Ibarra C. Crisostomo. Kung tama ang pagkaalala ko, ang bawat kulay ay ibinukod ni Crisostomo sa magkakahiwalay na layer, kumbaga manual ang color separation. Sulit ang pagod ni Crisostomo. Ang resulta ay isang napakakulay at napakasayang aklat na isa ngayong klasiko sa panitikang pambata.

A review for “A Day in the Market (Araw sa Palengke)” at Digital Storytime!

scaled_MarketDay

Published in print in 2008 by May Tobias-Papa, A Day in the Market won the Philippine’s National Children’s Book Award for Best Reads in 2010. As a digital app, it has light animation and some nicely tailored interactivity. There are also a couple simple games that tie into this charming narrative, exploring a traditional market in Southeast Asia. The story is told in the first person by a young Filipino girl who is excited to travel with her ‘nanay’ (Filipino for mommy/mummy) on Market Day. The pair rides a bus that bounces along before exploring the crowded stalls of fresh meats, fish and produce.

Beautifully illustrated pages and a lovingly crafted narrative expose young readers, ages 5 and up, to the sights and sounds of a busy marketplace. The excitement and bustle of the day are fun to explore from the child’s vantage point. The games could be more educational with a bit more development of the theme of cooking and traditional Filipino foods, but they are certainly engaging to the target audience. It would also be nice to see highlighting added with the narration, along with hints to explain the interactive touch-points.

Read Carisa Kluver’s whole review here.

Rommel Joson draws out his inner child.

Rommel has been drawing ever since he could remember–he even got a Dean’s Award for Visual Arts back in college–but it took some time before he finally went into the business of illustration.

rommel

Armed with his Business Management degree from Ateneo de Manila, he got a job as an advertising account executive in an ad agency. A couple of years in the ad business made him realize that he really wanted to be in the creative field,  so he went back to school, this time at the University of the Philippines, to work toward a degree in Fine Arts. Turns out that drawing really was his first love, and it wasn’t unrequited at all. He finished with magna cum laude honors.

After that, he promptly went back to advertising, this time as a creative. But then he found out after a couple of more years that he felt more passionately about other things aside from advertising, so he quit advertising all over again to focus more on drawing and painting.

Rommel has gotten some recognition for his advertising and design work–a silver and a bronze in the Philippine Araw Awards and a silver from the 1st Adobo Design Awards–but he says that the awards he got from painting and illustration are the things that bring him the most satisfaction.

In painting, Rommel placed third in the Oil/Acrylic Category of the Shell National Art Competition and finished as a semi-finalist at the Metrobank Art and Design Excellence Competition. In comics, Rommel won third place at the Neil Gaiman-Fully Booked Graphic Competition. He was included in Rogue Magazine’s feature on Top 16 Filipino Illustrators way back in 2007. For his work as an illustrator for children, he snagged a couple of honorable mentions at the PBBY-Alcala Prize.

MTP:  How do you keep busy every day?  Is illustrating a full-time job?

ROMMEL JOSON:  

I only started to seriously illustrate children’s books two years ago. So far, I have six books under my belt with three more on the way this year (2013).

I do it part-time though.  I work three times a week at Studio Dialogo (http://dialogo.co) as a designer/illustrator. We do design for print and web. Currently, we’ve been doing a lot of annual reports, calendars and identity design for a variety of clients.

The rest of the week, I devote to my personal projects such as painting and children’s book illustration. I currently wrapped up a two-man show with Sergio Bumatay III. Aside from book illustration, gallery work will be something I’ll be getting into more in the coming months.

MTP: Why do you illustrate for kids? What’s in it for you?

I wish I could give some profound meaning to why I illustrate for children. I’ve thought about this many times before but never could get at a satisfactory answer. I don’t think “enjoyment” is quite the word I’d use. Maybe it gives me satisfaction. I think I draw to satisfy the child in me.

I grew up reading comics and children’s books and over the years I’ve come to admire a lot of people involved in making these things. I think there comes a point in a fan’s life where reading and enjoying the content isn’t enough anymore and you just want to make stuff yourself and be part of that whole tradition of making stuff up that people can enjoy. Then you realize that maybe you have a knack for it and just keep on doing it because other people seem to enjoy the work that you do. Then, maybe that’s when you decide that “hey, I’ll just keep on doing this”.

MTP:  Thank you for making time for my blog, Rommel!

See samples of Rommel’s wonderful illustrations here.

We’re in for a treat. Rommel takes us on a tour of his wonderful studio.

studio1studio3studio2

Rommel: Over a year ago, I decided that I had to have a legitimate workspace for my art projects as well as proper spaces for the books that had grown like shaky towers inside my room. So I sequestered an unused space in the house, had shelves made and bought a big, sturdy table. 

My table that can fit two to three people working at the same time. This is where I do my digital work as well as small painting projects. For large-scale paintings, I have an easel where I can prop up my canvases.

I also have a drafting table with a lightbox for projects that require some tracing.

My studio is my favorite part of the house because I love looking at my books all lined up on the wall.

 
 
 

A star from Kirkus!

Kirkus Star

This morning I woke up to wonderful news on my Facebook wall.  My publisher Adarna House tagged the developer (Agno Almario), the illustrator (Isabel Roxas) and me in a most incredible status update: our “Araw sa Palengke” app just got a starred review from Kirkus!

From the Kirkus review:
“Based on an award-winning picture book from the Philippines, this charming app brings the sights, smells and tastes of a traditional Filipino market to a wide audience.”

Read the rest of the review here.

araw front cover

If you haven’t downloaded it yet, get your free app here.

Even before I published my first book with Adarna House back in 1995, I had stories from childhood I kept in my mind and heart, and I wondered what good they were for, apart from telling them someday to my children and hopefully, my grandchildren. And “Araw sa Palengke” was one of those stories, which my publisher, Ms. Ani Almario of Adarna House, happily allowed me to share with the rest of the world. My eternal wholehearted thanks to Ani and Adarna House for the wonderful privilege. My gratitude as well to Isabel Roxas for the amazing and super charming illustrations, and to Agno Almario for bringing the book to digital life.